Facebook Twitter Instagram Youtube Google

Huzursuz(İrritabl) barsak sendromu

İrritabıl Bağırsak Sendromu (İBS) Nedir?

İrritabıl veya huzursuz bağırsak sendromu veya kısaltılmış adı ile İBS, bağırsak alışkanlıklarında değişiklikle seyreden bağırsağın fonksiyonel bir sorunudur. İlk olarak 1892 yılında Osler tarafından müköz kolit adı verilmekle birlikte, huzursuz bağırsak sendromu, spastik kolon, spastik kolit, irritabıl kolon, sinirli kolon veya hasta mide adları da İBS ile eş anlamlı olarak kullanılır. Bağırsakta kolonoskopi, sanal kolonoskopi, sigmoidoskopi, kapsül endoskopisi, vb. tetkikler ile herhangi bir hastalık bulunamaması durumunda, hastanın yakınmalarına dayanarak konulan klinik bir tanıdır.

Huzursuz Bağırsak Sendromu (İBS) Neden Olur?

İrritabıl (huzursuz) bağırsak sendromu belirtileri sinir sistemi ile bağırsak kasları veya beyin ile bağırsak arasındaki ileti kusuru sonucunda gelişir. Özellikle, kalın bağırsaktaki düşük dalga türündeki hareketlerde ve ince bağırsakta gıdaların iletiminde kusur gelişir. Bu düzensiz yönetim, bağırsak düz kasında aşırı bir hassasiyet veya huzursuzluk yaratır. Bağırsaklar ağrıyı çok daha yoğun bir şekilde algılar (viseral hiperaljezi) duruma gelirler. Bağırsak duvarındaki kaslar aşırı güçlü veya çok zayıf ve yavaş bir şekilde kasılabilirler. Gerçek anlamda bir tıkanıklık bulunmamasına rağmen, hastada şiddetli karın krampları ve fonksiyonel bir tıkanıklık tablosu oluşur. Bu durum uzun dönemde hastanın psikolojik durumunu da olumsuz yönde etkiler. Bazı İBS olgularında aynı anda reflü hastalığı bulguları da mevcut olabilir.

Huzursuz Bağırsak Sendromu’nda (İBS) Stresin Etkisi Var mıdır?

İrritabıl (huzursuz) bağırsak sendromu psikolojik bir bozukluk nedeniyle değil, ancak duygusal bir stres sonucunda gelişir. Birçok kişide heyecanlı, stresli veya sinirli olduğu dönemlerde bulantı veya ishal gelişebilir. Stresin bağırsak üzerinde yaratacağı olumsuz etkileri kontrol etme olanağımız olmadığından, yaşantımızdaki stres etkenlerini yok etmek veya azaltmak yararlı olabilir. Creed ve ark. çalışmasında, İBS hastalarının % 20-30’unda kaygı bozukluğu veya anksiete sorunu olduğu saptanmıştır. Kim ve ark. çalışmasında, sağlık çalışanları gibi vardiyalı görevlerde İBS yakınmalarının şiddetlendiği vurgulanmıştır.

Huzursuz Bağırsak Sendromu (İBS) Ne Sıklıkta Görülür?

  • İBS sorunu ortalama olarak % 5-25 oranında görülür. Batı ülkelerinde görülme sıklığı % 20 civarına kadar çıkarken, Kore’de % 5, İran’da % 6 civarında görüldüğü bildirilmiştir.
  • Yıllık oluşma sıklığı % 1-2 civarındadır.
  • Hastaların yaklaşık % 35’inin hekime başvurduğu bilinmektedir.
  • Batı toplumlarında, kadınlarda erkeklere oranla 2-3 kat daha fazla rastlanır.
  • Hastaların % 50’sinde İBS yakınmaları 35 yaştan önce ve nerede ise tümünde 50 yaştan önce başlar.
  • Bağırsak yakınmaları nedeniyle başvuran hastaların % 25-50’sini oluşturur.
  • Longstreth ve Sandler’in çalışmalarında ABD’deki yıllık İBS tedavi maliyetinin 30 milyar $ civarında olduğu hesaplanmıştır. Benzer şekilde Akehurst ve ark. çalışmasında da İngiltere’deki yıllık İBS tedavi maliyetinin 200 milyon £ civarında olduğu hesaplanmıştır.

Huzursuz Bağırsak Sendromu (İBS) Belirtileri Nelerdir?

  • Karın ağrısı: sıklıkla yaygındır, yemeklerden sonra görülür ve dışkılama ile kaybolur. Hastaların % 60’ından fazlasında karın ağrısı yemekten sonra başlar, % 30’unda yemekten sonraki 15 dakika içinde ve % 90-95’inde ise yemekten sonraki 3 saat içinde görülür.
  • Karında aşırı şişkinlik hissi
  • Aşırı gaz
  • Dışkılama alışkanlığında değişiklikler
  • Kabızlık veya ishal veya dönüşümlü olarak her ikisi de olabilir.
  • Dışkı ile birlikte sümüksü mukus gelmesi
  • Aniden şiddetli bir dışkılama hissi
  • Sürekli ıkınma hissi (tenesmus)
  • Yetersiz bağırsak hareketleridir.
  • Geğirme
  • Midede ekşime ve yanma
  • Bulantı ve kusma
  • Cinsel isteksizlik

Kadınlarda belirtilerde adet dönemi öncesinde artış gözlenir. Migreni olan hastaların % 25’inde İBS yakınmalarına rastlandığı bilinmektedir.

Huzursuz Bağırsak Sendromu (İBS) Hangi Hastalıklarla Karışabilir?

  • İltihabi bağırsak hastalığı
  • Bağırsak kanseri
  • İnce bağırsak tümörleri
  • Gastroenterit (mikrobik ishal)
  • Laktoz veya fruktoz tahammülsüzlüğü
  • Gıda allerjisi
  • Hipotiroidi (tiroid bezinin az çalışması)
  • Hipertiroidi (tiroid bezinin çok çalışması)
  • Kronik mezenterik iskemi
  • Mezenter ven trombozu
  • Gastrinoma
  • Çölyak hastalığı
  • Endometriozis
  • Safra ağrısı
  • Pankreas kanseri
  • Pankreatit
  • Postkolesistektomi sendromu (safra kesesi ameliyatı sonrası)
  • Feokromasitoma

Huzursuz Bağırsak Sendromu (İBS) İçin Ne Tür Tetkikler Yapılır?

  • Kan sayımı
  • Dışkıda gizli kan testi
  • Dışkıda parazit taraması
  • Nefes testi: laktoz ve fruktoz tahammülsüzlüğünün araştırılması
  • Tiroid testleri
  • Kalsiyum testi
  • Sedimantasyon
  • CRP
  • İnce bağırsak biyopsisi (Çölyak hastalığı dışlamak için)
  • Gastroskopi
  • Kolonoskopi
  • Kapsül endoskopisi
  • İnce bağırsak röntgeni (enteroklizis)
  • Çift kontrastlı kalın bağırsak röntgeni (ilaçlı)
  • Safra kesesi ultrasonografisi
  • Bilgisayarlı tomografi