Facebook Twitter Instagram Youtube Google

Kanserden Korunma

Kanser Cerrahisi

Sağlık Bakanlığı tarafından 1983 yılından beri Nisan ayının ilk haftasında, ülkemizin her tarafında kanser konusundaki farkındalığı artırmak için Kanser Haftası etkinlikleri düzenlenmektedir. Kanser tedavisi için yapılan harcamalar, sağlık bütçelerinde her geçen yıl daha büyük bir pay tutmaktadır. Kanser tedavisinde her geçen gün bir yenilik çıkmaktadır, ancak yine de kanserle savaşta bu yeterli olmayıp, en önemli ilerleme kanserden korunma ve risklerinden uzaklaşma ile olabilmektedir. Bu amaçla toplumun bilinçlenmesi, yani koruyucu hekimlik hizmeti, giderek daha önem kazanmaktadır.

Dünya Sağlık Örgütü’nün 2008 yılı istatistiklerine göre kanser ana ölüm nedenlerinin başında gelmektedir ve 2008 yılı içinde dünya genelinde, 12.7 milyon yeni kanser hastası saptanmış ve 7.6 milyon kişi kanserden yaşamını yitirmiştir ve bu oran aynı yıla ait dünya genelindeki ölümlerin % 13.6’sını oluşturmaktadır. Aynı dönemde, akciğer kanserinden 1.4 milyon, mide kanserinden 740 bin, karaciğer kanserinden 700 bin, bağırsak kanserinden 610 bin ve meme kanserinden 460 bin kişi yaşamını yitirmiştir. Kansere bağlı ölümlerin 2030 yılında, 13.1 milyona ulaşması beklenmektedir.

Kanser Ne Demektir?

Kanser, tek bir hücreden başlayarak, vücutta bazı anormal hücrelerin kontrolsüz olarak çoğalması ve diğer dokuları istila etmelerine verilen addır. Kanser tek tip bir hastalık olmayıp, yüzden fazla türü vardır. Kanser hücreleri vücudun diğer kısımlarına kan yolu veya lenf damarları ile yayılabilir. Kanser; ayrıca karsinom, ca, karsinoma, habaset, habis tümör, malign tümör veya malignite adları ile de anılır.

Benign tümör ne demektir?

Benign tümör, iyi huylu veya kanser özelliği bulunmayan tümör anlamına gelir.

Malign tümör ne demektir?

Malign tümör, kötü huylu, habis veya kanser içeren tümör anlamına gelir.

Karsinom ne demektir?

Deri veya iç organları çevreleyen dokularda görülen kanser türüne karsinom adı verilir.

Sarkom ne demektir?

Kemik, kıkırdak, yağ dokusu, kas, bağ doku veya damarlardan kaynaklanan kanser türlerine sarkom adı verilir.

Lösemi ne demektir?

Kan yapan dokular veya kemik iliğinden kaynaklanan kanser türüne, lösemi veya kan kanseri adı verilir.

Lenfoma ne demektir?

Bağışıklık sisteminden kaynaklanan kanserlere lenfoma adı verilir.

Kanserden Nasıl Korunulabilir?

  • Tarama testleri
  • Aşılanma: human papillomavirüs’e (HPV) karşı aşı yaptırarak rahim ağzı ve makat kanserinden ve hepatit B aşısı yaptırarak karaciğer kanserinden korunulabilir.
  • Risk faktörlerinden uzak durmak Kanser için risk faktörleri nelerdir?
  • Kanserin % 35’e yakın oranda beslenme ile ilişkili olduğunu belirten çalışmalar mevcuttur. Bu nedenle tüketilen gıdalar hakkında fikir sahibi olmakta yarar vardır.
  • Şişmanlık: Şişmanlık ve obezite ile kanser ilişkisi çok çeşitli çalışmalar ile ispatlanmıştır. Vücut kitle indeksi 30’un üzerinde olan hastalarda kalın bağırsak kanseri, meme kanseri, rahim kanseri, yemek borusu kanseri, böbrek kanseri, pankreas kanseri ve safra kesesi kanseri açısından riskin arttığı gösterilmiştir.
  • Sigara tüketimi: sigara içen erkeklerde akciğer kanseri riskinin 20 kat arttığı ve pasif içicilerin (yanında iş veya ev ortamında sigara içilen kişiler) akciğer kanseri riskinin % 20-30 oranında arttığı bilinmektedir. Sigara tüketiminin akciğer kanseri dışında, yemek borusu kanseri, mide kanseri, lösemi, rahim ağzı, mesane, böbrek, ağız boşluğu ve pankreas kanseri riskinin arttığı bilinmektedir.
  • Alkol tüketimi: günde düzenli olarak 50 gram alkol tüketimi ile ağız boşluğu, ses teli, gırtlak, yemek borusu kanseri ve kalın bağırsak kanseri riski dört kat artmaktadır.
  • Güneş teması: olabildiğince güneş temasından (ultraviyole ışınları) özellikle cilt kanserinden ve melanomdan korunma da uzak durmakta yarar vardır.
  • Östrojen (kadınlık hormonu) kullanımı: bazı doğum kontrol haplarının içinde bulunur ve meme kanseri riskini arttırdığı bilinmektedir.
  • Bazı enfeksiyonlar: human papiloma virüs (HPV) ile rahim ağzı, penis, vajina, ağız boşluğu ve makat kanseri, Hepatit B ve Hepatit C virüsleri ile karaciğer kanseri, Epstein-Barr virüsü ile Burkitt lenfoma ve helikobakter pilori ile mide kanseri riskinin arttığı bilinmektedir. Bu nedenle risk gruplarının HPV ve Hepatit B aşısı yaptırması ve Helikobakter pilori’nin vücuttan uzaklaştırılması önemlidir. Tifo enfeksiyonu, safra kesesi kanseri riskini 12 kat arttırır.
  • Tiroid nodülü: nodüler guatr veya tiroid nodülü olan kişilerde tiroid kanseri riski artmaktadır.
  • Safra kesesi taşı: safra kesesi kanseri olan hastaların % 85’inde safra kesesi taşı olduğu belirlenmiştir.
  • Safra kesesi polipleri: erişkinlerin yaklaşık % 5’inde safra kesesi polipleri geliştiği bilinmektedir. Safra kesesi polipleri 10 mm çapı aştıklarında safra kesesi kanseri gelişme riski açısından safra kesesinin alınması (kolesistektomi ameliyatı) önerilir.
  • Radyasyon: güneş (ultraviyole) ışınlarından veya röntgen cihazlarından yayılan radyasyon ile kanser riskinin belirgin olarak arttığı bilinmektedir.
  • Hava kirliliği
  • Asbestoz (kömür madenleri, gemi sanayi, uçak sanayi ve inşaatlarda çalışanlarda) özellikle akciğer kanseri riski artmaktadır.
  • Yüksek yağ içerikli diyet: yağda kızartılmış kalın bağırsak kanseri riskini arttırmaktadır.
  • Karbonhidratların aşırı tüketimi: şişmanlık ile birlikte pankreas kanseri, yemek borusu kanseri, safra kesesi kanseri, karaciğer kanseri, kalın bağırsak kanseri ve rahim ağzı kanseri riski artmaktadır.
  • Kırmızı et: kalın bağırsak kanseri açısından risk oluşturur, domuz etinin ise bu riski daha fazla arttırdığı bilinmektedir. Kömür ateşinde pişen gıdalar aynı riski taşır. Sucuk, salam ve sosis gibi işlenmiş etlerin ise, pankreas kanseri riskini arttırdıkları belirtilmektedir.

Kanser açısından yararlı olduğu bilinen maddeler hangileridir?

  • Domates: domateste bulunan likopen maddesi A vitamini benzeri bir bileşiktir ve meme kanseri, prostat kanseri ve akciğer kanserinde etkili olduğu belirtilmektedir.
  • Mandalina: mandalinada bulunan karoten maddesinin karaciğer kanseri, sarılık, şeker hastalığı ve damar sertliğine karşı koruyucu olduğu belirtilmektedir.
  • Karnabahar ve lahana: Meme kanseri, kalın bağırsak kanseri ve prostat kanseri açısından koruyucu oldukları belirtilmektedir.
  • Üzüm: antioksidan özelliği nedeniyle çeşitli kanser türlerine karşı koruyucu olduğu belirtilmektedir.
  • Sarımsak: Haşlanmamış sarımsağın Helikobakter pilori üremesini azaltarak mide kanseri korunmasında, kalın bağırsak kanseri, yumurtalık kanseri, gırtlak kanseri ve böbrek kanserine karşı koruyucu olduğu belirtilmektedir.
  • Soya: soya bitkisi insan vücudunda üretilen doğal östrojen gibi davranır. Meme kanseri, testis kanseri ve prostat kanserine karşı koruyucu olduğu belirtilmektedir.
  • Baklagiller ve tahıl: kalın bağırsak kanseri riskini azaltmaktadır.
  • Yeşil çay: yeşil çayda siyah çaya oranla daha az miktarda kafein bulunur. Mide kanseri, yemek borusu kanseri ve prostat kanserine karşı koruyucu olduğu belirtilmektedir.
  • Zerdeçal: eskiden beri bilinen bir baharat türü olup antioksidan etkisi nedeniyle yaygın olarak kullanılmaktadır.
  • A vitamini: mide kanseri, yemek borusu kanseri, mesane kanseri ve akciğer kanseri açısından koruyucu olduğu belirtilmektedir. Havuç, kayısı, kuşkonmaz, lahana, marul, domates, yeşil biber, kırmızı biber, kavun, mısır, ıspanak, fasulye, koyu ve yeşil yapraklı sebzeler, balık, tereyağı, yumurta, süt, peynir ve ciğer A vitamini olan besinler arasındadır.
  • C vitamini: bağışıklık sistemi ve bağ dokusu üzerine olumlu etkileri vardır. Mide kanseri ve yemek borusu kanserine karşı koruyucu olduğu belirtilmektedir. Yeşil sebze, narenciye (limon, portakal ve greyfurt), çilek, domates, kivi, mango, lahana, bezelye, biber ve kavunda bulunur.
  • E vitamini: mide kanseri, yemek borusu kanseri, gırtlak kanseri ve rahim ağzı kanserlerine karşı koruyucu olduğu belirtilmektedir. Bitkisel yağlar, yeşil yapraklı sebzeler ve buğday tohumuna bulunur.
  • Çinko: bağırsak kanserine karşı koruyucu olduğu belirtilmektedir. Tavuk ve hindi eti, istiridye, karides, peynir, fasulye ve yumurtada bulunur.
  • Riboflavin (B2): bağırsak kanseri ve deri kanserlerine karşı koruyucu olduğu belirtilmektedir. Peynir, yumurta, yağsız et, yeşil sebzeler, balık, ve bakliyatta bulunur.
  • Bakır: düşük dozda alınırsa bağırsak kanserine karşı koruyucu olduğu belirtilmektedir. Fındık, ciğer, tahıl ve şeker pekmezinde bulunur.
  • Selenyum: karaciğer kanseri ve prostat kanserine karşı koruyucu olduğu belirtilmektedir. Fındık, tahıl ve kabuklu deniz ürünlerinde bulunur.
  • İyot: guatr açısından koruyucudur.
  • Kalsiyum: bağırsak kanserine karşı koruyucu olduğu belirtilmektedir. Süt ve süt ürünleri, bezelye ve fındıkta bulunur.
  • Aspirin: Oxford Üniversitesi’nde yapılan bir çalışmada, sadece üç yıl boyunca günde 75 ila 100 miligram aspirin alınmasının, kanser olgularını dörtte bir oranında azalttığı gözlemlenmiştir.

Kanserden Korunmada Düzenli Spor Yapmanın Yararı Var mıdır?

Düzenli spor yapan kişilerde bağırsak kanseri, meme kanseri ve rahim kanseri riskinin azaldığı bilinmektedir.